Το εθνικό θέμα της Βορείου Ηπείρου, από το 1913 που δημιουργήθηκε, έχει γνωρίσει πολλές κρίσιμες περιστάσεις. Το 1935, για παράδειγμα, με το "σχολικό ζήτημα", όταν δηλαδή οι Αλβανοί επιχείρησαν να εξαλβανίσουν τελείως τα Σχολεία, στα οποία φοιτούσαν τα Ελληνόπουλα, οι Βορειοηπειρώτες πέρασαν δύσκολες ώρες. Έπειτα, η υποχώρηση του Ελληνικού Στρατού (1941) από τα εδάφη που τα είχαν ποτίσει με το αίμα τους, λόγω της απρόκλητης επιθέσεως της ναζιστικής Γερμανίας και η έναρξη και εκεί της ξενικής Κατοχής, ήταν μια μεγάλη δοκιμασία. Ωστόσο, τα πολύ δύσκολα άρχισαν το 1944, με την αποχώρηση των Γερμανών λόγω της ήττας τους, και την αρπαγή της εξουσίας από το κομμουνιστικό καθεστώς του Ενβέρ Χότζα, για να κορυφωθούν στα τέλη του 1967, όταν η Αλβανία εδήλωσε ότι ήταν η μοναδική άθεη χώρα στον κόσμο. Επίσκοποι και Ιερείς αποσχηματίσθηκαν. Ναοί και Μοναστήρια έκλεισαν. Κι' άλλα μεν από τα ιερά αυτά κτίσματα γκρεμίστηκαν, άλλα δε έγιναν λέσχες, κινηματογράφοι, στάβλοι, αποθήκες. Ο...